Onderzoek waar je blij van wordt

Door Marius Hogendoorn (De Uilenkamer)

Project Beauty – ontdek je leven door onderzoek

Het is de trend van de afgelopen jaren: we onderzoeken steeds meer. Alles en iedereen wil tegenwoordig weten hoe we de aankoop van een product of het telefoontje met de helpdesk hebben ervaren. Resultaat: we worden met z’n allen een beetje onderzoeksmoe. Het gevolg daarvan is dat het voor managers en beleidsmakers steeds lastiger wordt om nog een beetje betrouwbaar in beeld te krijgen van wat klanten van hen vinden: de respons op surveyonderzoeken staat flink onder druk. De enige remedie die nog een beetje helpt: de vragenlijst zo kort mogelijk houden.

Op zoek naar schoonheid

Maar er zijn ook uitzonderingen, witte raven in onderzoeksland. Een bijzonder voorbeeld is de vragenlijst van Project Beauty, een onderzoek naar de persoonlijke beleving van een mooi maar ook ingewikkeld fenomeen: ‘schoonheid’. Ondanks dat deze online enquête uit meer dan 35 vragen bestaat geeft een aanzienlijk deel van de respondenten aan dat zij het invullen van deze lijst als iets een bijzondere belevenis ervaren en bedankt men regelmatig voor het feit dat men het onderzoek mocht (!) invullen. Een enkele deelnemer gaf zelfs ooit aan dat zij tijdens het beantwoorden van de vragen besloten had om een paar zaken in haar leven anders te gaan aanpakken.

Het onderzoek naar de beleving van schoonheid Project Beauty ontstond rond 2006 als een vrij onderzoeksproject. Buiten mijn professionele advieswerk voor De Uilenkamer om was ik geïntrigeerd door de vraag hoe de soms lastige discussies over wat nu mooi is en wat niet vertaald kunnen worden naar een vragenlijst die de achterliggende criteria inventariseert. Ik heb toen in de zijlijn van mijn werk daarvoor een vragenlijst ontworpen waarbij ik mij voor de invulling van de vragen baseerde op een zo breed mogelijke visie op het fenomeen schoonheid, die op een inspirerende manier verwoord is door de Ierse dichter filosoof ‘John O’Donohue in zijn boek: ‘Beauty’. Het was de geboorte van een bijzonder project.

Wat als een leuk klein idee begon is in de loop van de afgelopen tien jaar uitgegroeid tot een breed onderzoek dat inmiddels op landelijk representatieve basis in vijf landen (Nederland, Verenigd Koninkrijk, Ierland, Duitsland en Oostenrijk) wordt uitgevoerd en waar een schat aan bijzondere gegevens uit voortgekomen zijn over de manier waarop mensen schoonheid beleven. Over de Nederlandse uitkomsten is een aardig multimediaboekje verschenen: ‘Op zoek naar schoonheid’.

Onderzoek als tweerichtingsverkeer

Maar de uitkomsten van Project Beauty bleken slecht de helft van het verhaal. Wat minstens even bijzonder was waren de reacties van de respondenten: die waren ondanks dat het toch een behoorlijk lange vragenlijst betrof voor het overgrote deel uitzonderlijk lovend, variërend van “leuk onderzoek” tot “best questionnaire ever!”. Heel duidelijk bleek dat onderzoek doen niet alleen draait om het eenzijdig halen van informatie bij respondenten, maar dat het in de kern een vorm is van tweerichtingsverkeer kan zijn waarbij er ook iets te halen valt voor de deelnemer: in dit geval meer inzicht in de rol die schoonheid speelt in het eigen leven.

Eigenlijk is het allemaal niets nieuws, want zelfs in de wereld van de deeltjesfysica en de kwantummechanica weten ze al lange tijd dat men niet kan meten zonder ook dat wat gemeten wordt te beïnvloeden. Het ´observer effect’ noemt men het daar.

In de wereld van het communicatieonderzoek wordt deze kennis nog wel eens over het hoofd gezien. Velen denken nog dat onderzoek vooral het domein is van methodologen en statistici. Men ziet dan over het hoofd dat er in de kern feitelijk sprake is van een proces dat begint met het stellen van een vraag aan iemand en wordt vervolgt als deze persoon daadwerkelijk antwoord geeft. Een communicatieproces noemen we dat.

Wat is schoonheid voor jou?

Wil je zelf eens ervaren hoe het is om de vragenlijst van Project Beauty in te vullen en om te zoeken naar de invulling die je zelf geeft aan dat complexe woord ‘schoonheid’? Dat kan. De vragenlijst is bereikbaar via de homepage van het project (www.b-u-t.net). Je kunt dan als je dat wilt zelf ook nog een mooi boekje maken dat naast je eigen antwoorden ook de uitkomsten laat zien van de visie van 1081 Nederlanders op schoonheid.

Enthousiast over de vragenlijst? Het persoonlijke boekje van Project Beauty ‘Op zoek naar schoonheid met < …..>’ is er ook als cadeau. Nodig iemand uit voor deelname en geef het boekje: www.b-u-t.net/geef/

Eén reactie

Reacties zijn gesloten.